Sposób komponowania posiłków może wiele powiedzieć o codziennych zwyczajach mieszkańców danego kraju. W Indiach jedzenie jest związane nie tylko z dostępnością produktów, lecz też z porą roku, lokalnymi tradycjami i zasadami przekazywanymi w rodzinach. W jednym regionie podstawą obiadu może być ryż podawany z warzywami i sosem, w innym większą rolę odgrywają placki pszenne, fasola lub potrawy organizowane na bazie mleka.
Z tego powodu dania indyjskie różnią się między sobą znacznie bardziej, niż mogłoby wynikać z ich popularnego wizerunku. Nie istnieje jeden zestaw składników ani jedna forma gotowania, które opisywałyby całą tę tradycję. Na północy kraju częściej spotyka się pieczywo wypiekane na gorącej powierzchni albo w piecu, natomiast w wielu częściach południowych ważne miejsce zajmują ryż, soczewica i fermentowane ciasto wykorzystywane do przygotowania placków dosa. Lokalne różnice dotyczą też dodatków, sposobu przyprawiania oraz konsystencji potraw, dlatego poznawanie regionalnych przepisów wymaga uwzględnienia ich pochodzenia.
Ważnym elementem przygotowywania posiłków jest odpowiednie łączenie składników już na początku gotowania. W wielu przepisach cebulę podsmaża się do określonego stopnia zrumienienia, a następnie dodaje czosnek, imbir i przyprawy. Kolejność ma znaczenie, ponieważ poszczególne produkty uwalniają aromat w różnym tempie. Zbyt krótka obróbka może sprawić, że przyprawy pozostaną surowe w smaku, jednak zbyt długie podgrzewanie niektórych składników prowadzi do ich przypalenia i pojawienia się goryczy. Indyjskie jedzenie często używa też jogurt, mleko kokosowe, pomidory lub wodę jako podstawę sosu. Wybór uzależniony jest od dokładnie określonej receptury, a zmiana jednego składnika może wpłynąć na gęstość, kwasowość i sposób łączenia się smaków. Na przykład jogurt dodany do bardzo gorącego sosu może się rozwarstwić, dlatego zwykle powinno się kontrolować temperaturę i sposób jego wprowadzania. Podobnej uwagi wymaga dodawanie chili. Jego ostrość zależy od odmiany, ilości oraz formy, w jakiej trafia do potrawy, więc samo określenie przepisu jako łagodnego albo pikantnego nie za każdym razem wystarcza do przewidzenia efektu.
W wielu tradycyjnych posiłkach poszczególne potrawy pełnią różnorakie funkcje i są podawane razem, a nie jako jeden duży szczegół na talerzu. Ryż albo pieczywo stanowią podstawę, sos dostarcza wilgoci, a warzywa, soczewica lub mięso uzupełniają ogół. Taki sposób serwowania daje możliwość samemu dobierać proporcje poszczególnych składników w trakcie jedzenia. Kuchnia indyjska obejmuje między innymi potrawy typu thali, w których kilka niedużych porcji umieszcza się obok siebie, dzięki czemu na jednym posiłku można zestawić różnorodne smaki i konsystencje. W domowym gotowaniu podobną zasadę można zastosować bez przygotowywania wielu nieprostych dań. Wystarczy połączyć produkt skrobiowy z jednym daniem warzywnym i stosownie dobranym dodatkiem, pamiętając, że poszczególne elementy mogą wymagać odmiennego czasu przygotowania. Warto również uwzględnić różnice w zawartości płynu. Gęsty sos dobrze łączy się z pieczywem, jednakże rzadsze potrawy na prawdę często podaje się z ryżem. Niektóre przepisy zakładają wcześniejsze namaczanie soczewicy lub ciecierzycy, co wpływa na czas gotowania i ostateczną miękkość składników. Pominięcie tego etapu może oznaczać konieczność dłuższej obróbki, a w sytuacji roślin strączkowych też trudniejsze pozyskanie jednolitej konsystencji.
Na charakter potraw wpływają także metody przechowywania i wykorzystywania towarów. W wielu regionach Indii przygotowuje się pikle, czyli warzywa lub owoce konserwowane z użyciem soli, przypraw i dobrego tłuszczu albo kwaśnej zalewy. Ich smak może być intensywny, dlatego zazwyczaj stanowią dodatek do posiłku, a nie jego kluczową część. Spotyka się także chutneye, przygotowywane w głównej mierze z kolendry, mięty, kokosa, tamaryndowca lub owoców. Ich skład zależy od regionu i potrawy, z którą są podawane. W domowej kuchni znaczenie ma także świeżość przypraw. Mielone składniki z nierzadko tracą część aromatu, podczas gdy kompletne nasiona można rozgnieść lub krótko podprażyć wprost przed użyciem. Nie znaczy to natomiast, że każda receptura wymaga samodzielnego przygotowania mieszanki, ponieważ w wielu przypadkach stosuje się gotowe kompozycje o ustalonych proporcjach. Przy odtwarzaniu regionalnych przepisów warto sprawdzać nie tylko listę składników, niemniej jednak też ich formę, kolejność dodawania i czas obróbki. Te najmniejsze elementy wyjaśniają, dlaczego 2 potrawy o podobnych nazwach mogą różnić się smakiem, wyglądem a także strukturą, pomimo że wykorzystują zbliżone produkty.
Zobacz także: indyjskie jedzenie Szczecin.