W codziennych sprawach związanych z pieniędzmi znaczenie ma nie tylko i wyłącznie rodzaj wybranej usługi, niemniej jednak także sposób działania instytucji, która ją świadczy. W polskim sektorze bankowym funkcjonują podmioty o różnorakich formach organizacyjnych, a jednym z nich jest bank spółdzielczy. Jego charakter wynika głównie z tego, że działa jako spółdzielnia, a nie jako typowa spółka akcyjna.
W strukturze takiej instytucji występują członkowie posiadający udziały, a ich prawa i obowiązki określają przepisy oraz statut. Nie oznacza to natomiast, że każda osoba korzystająca z rachunku musi zostać członkiem. W praktyce klient i członek spółdzielni mogą być dwiema różnymi rolami. To rozróżnienie jest istotne, ponieważ umożliwia uniknąć częstego błędu polegającego na utożsamianiu samego posiadania konta z uczestnictwem w strukturze właścicielskiej banku.
Kiedy pojawia się pytanie, czym różni się bank spółdzielczy od banku komercyjnego, warto zacząć właśnie od sposobu organizacji. W banku komercyjnym właścicielami są akcjonariusze, natomiast w banku spółdzielczym występują członkowie spółdzielni. Odmienna jest więc nie tylko i wyłącznie metoda prawna, niemniej jednak także mechanizm związany z uczestnictwem właścicielskim. Z punktu widzenia osoby wykonującej przelew czy korzystającej z karty różnica ta może pozostać praktycznie niezauważalna. Bardziej widoczna staje się przy analizowaniu zasad członkostwa, organów banku a także sposobu podejmowania określonych decyzji. Warto również pamiętać, że bank spółdzielczy nadal kreuje czynności bankowe i podlega regulacjom dotyczącym sektora bankowego. Nie trzeba zatem traktować go jako instytucji o całkowicie innym charakterze niż pozostałe banki.
Drugą kwestią jest skala oraz sposób prowadzenia działalności. Bankowość spółdzielcza ma silne związki z lokalnymi społecznościami i przez lata była związana między innymi z obsługą rolnictwa, niewielkich przedsiębiorstw oraz klientów z mniejszych miejscowości. Obecnie poszczególne banki mogą natomiast znacząco się od siebie różnić. Jeden może działać na niewielkim obszarze, podczas gdy inny ma rozbudowaną sieć placówek i szeroki zakres obsługi elektronicznej. Nie warto zatem wyciągać wniosków dotyczących konkretnego banku wyłącznie na podstawie jego spółdzielczego charakteru. Przy rzeczywistym wyborze usługi znaczenie mają najmniejsze elementy zapisane w umowie i regulaminach. Tyczy się to w głównej mierze opłat za prowadzenie rachunku, zasad korzystania z karty, kosztów przelewów, warunków kredytowania czy dostępnych metod kontaktu z bankiem. Sama forma organizacyjna nie przesądza o tych parametrach.
Istotnym elementem pozostaje również lokalność, która w sytuacji bankowości spółdzielczej może wpływać na sposób funkcjonowania instytucji, ale nie stanowi uniwersalnej zasady. Zakres działalności zależy od konkretnego podmiotu, jego wielkości a także przyjętego modelu organizacyjnego. Z perspektywy klienta istotne jest rozdzielenie informacji o rodzaju banku od oceny pojedynczej usługi. To, że dana instytucja jest spółdzielcza, mówi przede wszystkim o jej strukturze prawnej i właścicielskiej, jednak nie odpowiada samo w sobie na pytania o koszty, dostępność towarów czy sposób obsługi. Przy analizowaniu oferty trzeba więc sprawdzać obowiązujące dokumenty oraz dokładnie sprecyzowane warunki. Takie podejście ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy porównywane są instytucje o różnej formie prawnej, ponieważ bardzo podobnie wyglądająca usługa może być regulowana odmiennymi zasadami szczegółowymi.
Zobacz: bank spółdzielczy.